Stichting Koninklijke Defensiemusea

Geschiedenis van de stichting

De Stichting Koninklijke Defensiemusea (SKD) is in 2014 opgericht en fungeert als overkoepelende organisatie voor het Marinemuseum in Den Helder, het Mariniersmuseum in Rotterdam en het Nationaal Militair Museum in Soesterberg. Voorheen vielen deze musea direct onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Defensie, zoals nu nog het geval is bij Museum Bronbeek. Hieronder vind je een korte geschiedenis van de drie musea die onder de SKD vallen en wat voor collecties deze musea beheren.

Marinemuseum Den Helder Het Marinemuseum in de Noord-Hollandse stad Den Helder beheert de museumcollectie van de Nederlandse marine. Het werd opgericht in 1962 en is sindsdien gevestigd op het voormalige marineterrein Willemsoord. Naast verschillende schepen en andere marine-gerelateerde objecten, bevinden zich in de collectie van het Marinemuseum ook objecten en collecties uit een koloniale context. Naast het Marinemuseum beheert de Nederlandse marine ook een eigen historische collectie, zogeheten traditiekamers. Om de traditiekamers te bezoeken dien je van te voren contact op te nemen met de beheerder. De traditiekamer van de Marineluchtvaartdienst heeft ook een deel van de collectie online beschikbaar gemaakt.

Mariniersmuseum Rotterdam Het Mariniersmuseum in Rotterdam beheert de collectie die betrekking heeft op de geschiedenis van het Nederlandse Korps Mariniers. Deze legereenheid is van oudsher onderdeel van de marine en wordt tegenwoordig voornamelijk als speciale eenheid ingezet. Het Korps Mariniers is veelvuldig actief geweest in door Nederland gekoloniseerde gebieden. Dit is dan ook terug te zien in de museumcollectie. Ook beheert het museum verschillende objecten uit de periode van dekolonisatie, zoals de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog.

Nationaal Militair Museum Soesterberg Het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg is een samenvoeging van het Legermuseum in Delft en het Militaire Luchtvaartmuseum dat al was gevestigd in Soesterberg. De samenvoeging vond plaats in 2014, toen ook een nieuw museumgebouw werd geopend. Sinds 2023 is ook het voormalige Marechausseemuseum onderdeel van het NMM.

Het Legermuseum in Delft kende een langere geschiedenis op meerdere locaties en vond zijn oorsprong in de verzameling van de Nederlandse militair F.A. Hoefer. Het Militaire Luchtvaart Museum werd in 1968 opgericht als officieel museum van de Nederlandse Luchtmacht. Het Marechausseemuseum werd in 1936 opgericht en was vanaf 1972 tot de sluiting in 2023 gevestigd in het Gelderse Buren. De focus van het NMM ligt op de volledige geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht met specifieke aandacht voor de land- en luchtmacht. Ook de Nederlandse luchtmacht beheert een eigen historische collectie in verschillende traditiekamers. Ook hier geldt dat je van te voren contact moet opnemen met de desbetreffende beheerder om een bezoek te kunnen maken.

De schilderijenwand van de 'schatkamer' in het Nationaal Militair Museum (Nationaal Militair Museum)

Herkomstonderzoek

De collecties van het Mariniersmuseum en het Marinemuseum zijn beide doorzoekbaar via de website Maritiem Digitaal, waar ook de maritieme collecties van andere musea te vinden zijn. Door de grote hoeveelheid objecten kan het lastig zijn naar de gewenste collectie te navigeren, maar via de optie 'uitgebreid zoeken' kun je een specifieke museumcollectie selecteren. De bibliotheekcollectie van het Mariniersmuseum is raadpleegbaar voor het publiek, hiervoor dien je contact op te nemen met het Museum.

De collectie van het Nationaal Militair Museum is doorzoekbaar via een eigen collectiewebsite. Hierin is ook de bibliotheekcollectie te vinden.

Voor archiefmateriaal van de drie musea de Stichting Koninklijke Defensiemusea geldt dat deze in verschillende inventarissen van het ministerie van Defensie (en zijn voorgangers) te vinden is. Let bij het zoeken naar archiefmateriaal op de verschillende voorgaande ministeries die nu onderdeel zijn van het ministerie van Defensie. Zo was er in verschillende periodes tot 1959 een Ministerie van Marine en heette het Ministerie van Defensie nog het 'Ministerie van Oorlog'. Ook de verschillende musea zelf beheren archiefmateriaal, dat wordt op dit moment geïnventariseerd.

Bronnen